De wereldwaarde van voedsel en het geweten van de mensheid

Wereldvoedseldag is een wereldwijde bewustwordingsdag die elk jaar op 16 oktober wordt gehouden ter herdenking van de oprichting van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) in 1945.

16 oktober, Wereldvoedseldag: het geweten van de mensheid wakker maken vanuit het ideaal om anderen te laten leven. De wereldwaarde van voedsel en het geweten van de mensheid.

Het is een dag waarop de menselijke familie zich rond één tafel verzamelt, waarop delen en solidariteit worden herinnerd, en het is een oproep aan het geweten. En toch vechten wereldwijd nog altijd miljoenen mensen tegen honger. Volgens cijfers van de Verenigde Naties over 2024 heeft ongeveer 8,2 procent van de wereldbevolking, één op de twaalf mensen, met honger te maken. Ongeveer 2,3 miljard mensen, 28 procent, leeft met matige of ernstige voedselonzekerheid.

Die cijfers laten duidelijk zien dat de mensheid nog geen voedselrechtvaardigheid heeft bereikt.

Honger is niet alleen een biologisch tekort. Het is ook een weerspiegeling van een tekort aan rechtvaardigheid, aan geweten en aan solidariteit. [FAO, IFAD, UNICEF, WFP, WHO. The State of Food Security and Nutrition in the World 2024. Rome: FAO, 2024.]

Rechtvaardigheid en het ideaal om anderen te laten leven

Wereldvoedseldag wil de aandacht vestigen op de strijd tegen honger en het bewustzijn van voedselzekerheid vergroten, bij mensen, in de samenleving en bij instellingen. De Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties omschrijft toegang tot voldoende, gezond en veilig voedsel, voor iedereen, als een fundamenteel mensenrecht. Dat besef vormt de ruggengraat van eerlijk delen, duurzame productie en maatschappelijke solidariteit. Zo gezien is voedsel niet louter een lichamelijke behoefte. Het is een symbool van menselijke waardigheid.

De gedachte van het “ideaal om anderen te laten leven”, die wijlen Fethullah Gülen vaak benadrukte, staat voor een universele menselijke houding in de strijd tegen honger. Hij verwoordde het zo: “Een mens vindt de betekenis van zijn eigen bestaan in de inspanning anderen te laten leven.”

Vrijwilligers en humanitaire organisaties van de Hizmet-beweging, actief in veel delen van de wereld, brengen dat ideaal in de praktijk door concreet werk. Time to Help in Europa, Embrace Relief in Amerika en Relief in Australië raken, onder andere, het leven van duizenden gezinnen door vleesuitdeling met het Offerfeest, maaltijden en voedselpakketten tijdens de ramadan, schoonwaterputten, steun aan landbouwproductie en voedingsprojecten.

Het doel voor 2030: de Zero Hunger-missie van de Verenigde Naties

Doel 2 van de duurzameontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties voor 2030, “Geen honger”, is een keerpunt voor de toekomst van de mensheid.

Het doel is honger helemaal te beëindigen, de voedselvoorziening veilig te stellen, de toegang tot gezonde voeding te verbreden en duurzame landbouw te ondersteunen.
(https://www.un.org/sustainabledevelopment/hunger)

De cijfers over 2024 laten opnieuw zien hoe wezenlijk dat doel is.

8,2 procent van de wereldbevolking, ongeveer 673 miljoen mensen, heeft nog altijd honger.

2,3 miljard mensen, ongeveer 28 procent van de wereldbevolking, leeft met matige of ernstige voedselonzekerheid. Honger treft vrouwen, kinderen en mensen op het platteland het hardst. [FAO, rapport 2024: The State of Food Security and Nutrition in the World 2024.]

De filosofie van Ubuntu en een oproep tot wereldwijde solidariteit

Het thema van Wereldvoedseldag 2025, “Hand in Hand for Better Foods and a Better Future”, is niet zomaar een leus. Het is een uitnodiging tot een gedeeld menselijk geweten.

De filosofie van Ubuntu in het Afrikaanse humanisme zegt precies dit: “ik ben omdat wij zijn.” Ubuntu neemt empathie, solidariteit en delen als de kern van het leven. Zo bezien is de strijd tegen honger een morele oproep. Een hap delen is een leven in stand houden. Voedsel beschermen is dan niet alleen een economische daad maar een ethische.

Laat anderen leven, opdat jij leeft

Een derde van al het voedsel dat in de wereld wordt geproduceerd, belandt in de afvalbak. Dat is genoeg om de miljoenen mensen te voeden die honger lijden. Voedselverspilling voorkomen is niet alleen een economische verantwoordelijkheid maar een zaak van geweten. Bewustwording in huizen, in bedrijven en in productieketens is een eerste stap naar een duurzame toekomst.
Wereldvoedseldag herinnert ons aan deze waarheid: voedsel is onze toekomst. En die toekomst moet gebouwd worden op rechtvaardigheid, empathie en solidariteit. In de geest van Ubuntu: “ik ben omdat wij zijn.” Door de verspilling aan onze eigen tafel terug te brengen, door een hand uit te steken, door ons geweten te openen, kunnen wij een eerlijker wereld bouwen. Laten wij op Wereldvoedseldag het gedeelde geweten van de mensheid aanspreken: laat anderen leven, opdat jij leeft.

Terwijl wij die gedachte omzetten in daden, zouden wij die het hier breder hebben moeten denken aan mensen die in veel zwaardere omstandigheden leven. Wat ons geloof, onze nationaliteit of ons geslacht ook is, denken aan mensen die honger lijden is een menselijke plicht die wij allen delen.

Een praktisch voorbeeld: op het moment dat wij een koffie gaan drinken of een stuk gebak gaan eten, is het heel goed mogelijk de kosten van die kleine gewoonte te sturen naar iemand in nood ergens anders in de wereld.

Handelen in de geest van “geef en laat anderen leven”, met kleine giften die Ubuntu’s delen en empathie verderdragen, is een bijdrage aan het herstel van menselijke waardigheid. “Ubuntu-inzamelingen” die binnen onze eigen kring beginnen, horen bij de meest betekenisvolle voorbeelden van solidariteit die er zijn.

Gelukkig zijn zij die Ubuntu doen vanuit het ideaal om anderen te laten leven.

“Een ander te hulp snellen is de meest welsprekende uitnodiging die men aan Gods genade kan richten.”

Onze hartelijke dank aan iedere donateur, vrijwilliger, hulporganisatie, activist en mens van geweten die werkt aan een betere wereld.